Çalkarası (Çal Karası), Denizli’nin Çal ilçesine özgü kırmızı kabuklu yerli bir üzümdür. Kabuğundaki renk maddesinin görece az olması nedeniyle açık renkli şaraplar verir; en çok canlı asitli roze şaraplarıyla tanınır, hafif ve meyvemsi kırmızılar, blanc de noir ve köpüklü şaraplarda da kullanılır.
| Renk | Kırmızı (açık renkli şarap verir) |
| Köken | Denizli, Çal ilçesi; Yukarı Büyük Menderes havzası |
| Gövde | Hafif-orta |
| Asidite | Orta-yüksek |
| Tanen | Düşük; ipeksi doku |
| Aromalar | Çilek, ahududu, vişne, şeftali, ravent, çiçeksi ve hafif otsu-baharatlı notalar |
| Servis | Roze yaklaşık 8–10 °C, kırmızı yaklaşık 13–15 °C |
| Eşleşme | Deniz ürünleri, mezeler, hafif baharatlı makarnalar ve yemekler |
Çalkarası nerede yetişir?
Çalkarası, iç Ege’de Denizli’nin Çal ilçesi ve çevresindeki Hançalar gibi köylerle özdeşleşmiştir. Bağlar genellikle 800–900 metre dolayında, bazı kaynaklara göre 1.100–1.200 metreye kadar çıkan platolarda bulunur. Topraklar alçak kesimlerde killi-tınlı, yükseldikçe kireçli ve tebeşirli bir yapıya döner. Sıcak Ege iklimi burada karasal etkilerle yumuşar. Bölgede 35 yaş ve üzeri, geleneksel olarak goble (çanak) biçiminde budanmış eski asmaların yaygın olduğu belirtilir.
Nasıl bir şarap verir?
Çalkarası şarapları genellikle hafif ya da orta gövdeli, orta-yüksek asitli ve ılımlı alkollüdür; alkol çoğunlukla yüzde 12–13,5 aralığındadır. Tanenleri birçok Türk kırmızısına göre düşüktür ve dokusu yumuşaktır. Aromalarda çilek, ahududu, vişne, şeftali, ravent ve çiçeksi notalar öne çıkar. Yüksek asitliliği özellikle rozelerde canlılık ve denge sağlar. Narin aromalarını bastırmamak için yoğun meşe yerine nötr ya da eski fıçılar tercih edilir. Tarz yelpazesi kırmızı, roze, blanc de noir, köpüklü ve doğal tatlı şarapları kapsar.
Çalkarası ile Liatiko arasında nasıl bir bağ var?
Kaynaklara göre DNA çalışmaları, Çalkarası’nın Girit’te yetiştirilen kırmızı çeşit Liatiko ile genetik olarak aynı olduğunu ortaya koymuştur. Çeşidin tarih içinde hangi yönde yayıldığı ise henüz netlik kazanmamıştır.
Sık sorulan sorular
Çalkarası neden daha çok roze olarak bilinir?
Açık rengi, yüksek asiditesi ve taze kırmızı meyve aromaları roze tarzına doğal olarak uygundur; bu yüzden çeşidin en bilinen ürünleri rozelerdir.
Çalkarası kırmızı şarap da verir mi?
Evet. Hafif, meyvemsi ve düşük tanenli kırmızılar da üretilir.
Çal Karası ile Çalkarası aynı mı?
Evet, aynı üzümün bitişik ve ayrı yazımıdır; adını Çal ilçesinden alır.
Kaynak: Wikipedia – Çalkarası; Wines of Turkey – Çalkarası; Habertürk HT Gastro – Yerli üzüm çeşitleri.
