Sultaniye, dünyada Sultana ya da Thompson Seedless adlarıyla bilinen çekirdeksiz beyaz üzümün Türkiye’deki adıdır. Başta Manisa ve Denizli olmak üzere Ege Bölgesi’nde yetişir; sofralık, kuru üzüm ve şarap için kullanılır. Şarapları genellikle hafif gövdeli, düşük asitli ve meyvemsi kuru ya da yarı kuru beyazlardır.
| Renk | Beyaz (soluk yeşil kabuklu, çekirdeksiz) |
| Köken | Küçük Asya (Anadolu) olduğu düşünülür; bugün Manisa, Denizli, İzmir |
| Gövde | Hafif |
| Asidite | Düşük |
| Aromalar | Yeşil ve sarı elma, armut, ananas, limon, mango, çiçek, saman |
| Servis | Yaklaşık 8–10 °C |
| Eşleşme | Balık, kabuklu deniz ürünleri, tavuk, kızartmalar, taze peynirler |
Sultaniye nereden gelir?
Kaynaklara göre Sultana çeşidinin kökeni Küçük Asya, yani Anadolu’dur; 19. yüzyılda Osmanlılar aracılığıyla Girit’e götürüldüğü aktarılır. ABD’de California’da çeşidi yetiştiren William Thompson’dan ötürü Thompson Seedless adıyla yayılmış ve orada en çok dikilen üzümlerden biri olmuştur. Türkiye’de ise başta Manisa ve Denizli olmak üzere İzmir çevresindeki Ege ovalarında yetiştirilir ve ülkede en yaygın üzümlerden biri olarak anılır.
Neden “üç yönlü” üzüm denir?
Sultaniye; sofralık üzüm, kuru üzüm ve şarap olmak üzere üç farklı amaçla kullanıldığı için bu şekilde nitelendirilir. Ege’nin çekirdeksiz kuru üzüm üretiminin temelini oluşturur. Ayrıca Türkiye’de rakı üretiminde en sık kullanılan üzümün Sultaniye olduğu belirtilir.
Nasıl bir şarap verir?
Sultaniye tek çeşit olarak ya da beyaz harmanlarda kullanılır. Şarapları kurudan tatlıya uzanabilir; Türkiye’deki örnekler genellikle kuru ya da yarı kuru ve hafif gövdelidir. Meyvemsi aromaları nedeniyle kuru örnekler bile algıda tatlımsı bir izlenim bırakabilir. Asiditesi düşüktür; aromalarda yeşil ve sarı elma, armut, narenciye, ananas ve çiçeksi notalar öne çıkar. Uluslararası kaynaklar çeşidin genelde nötr bir şarap verdiğini not eder; bu nedenle çoğu zaman genç ve taze tüketilmek üzere üretilir.
Sık sorulan sorular
Sultaniye ile Thompson Seedless aynı üzüm mü?
Evet. Sultana, Sultanina, Thompson Seedless ve Sultaniye aynı çeşidin farklı ülkelerdeki adları olarak kabul edilir.
Sultaniye şarabı tatlı mıdır?
Zorunlu olarak değil. Genellikle kuru ya da yarı kurudur; meyvemsi aromaları tatlımsı bir algı yaratabilir.
Sultaniye hangi yemeklerle eşleştirilir?
Balık, kabuklu deniz ürünleri, tavuk, kızartmalar ve mozzarella gibi taze peynirlerle uyumlu olduğu belirtilir.
Kaynak: Wikipedia – Sultana (grape); The Quirky Cork – Get to Know the Grape: Sultaniye; Habertürk HT Gastro – Yerli üzüm çeşitleri.
