Şarap servisinde kullanılan temel ekipmanlar; şişeyi açmak için tirbuşon, tortuyu ayırmak ve havalandırmak için dekantör, sıcaklığı kontrol etmek için termometre ve soğutucu kova, açılmış şişeyi kapatmak için şişe kapatıcıdır. Kadeh seçimi de servisin bir parçası olarak kabul edilir.
| Tirbuşon | Mantar tıpayı çıkarmak için; garson tipi, kanatlı, kollu, iki dilli türleri vardır |
| Dekantör | Tortuyu ayırma ve şarabı havayla buluşturma |
| Termometre | Servis sıcaklığını ölçme |
| Soğutucu kova | Beyaz, roze ve köpüklüleri servis boyunca serin tutma |
| Şişe kapatıcı | Açılmış şişeyi yeniden kapatma; bazıları vakum pompalıdır |
| Damla halkası | Şişe ağzından damlayan şarabı emer |
Hangi tirbuşon türleri vardır?
- Garson tipi (sommelier bıçağı): Çakı gibi katlanan gövdesi, şişe ağzına dayanan bir kaldıraç kolu ve folyo kesmek için küçük bir bıçağı vardır. Profesyonel serviste en yaygın türdür.
- Kanatlı tirbuşon: Spiral mantara girdikçe iki yandaki kollar yükselir; kollar aşağı bastırıldığında mantar çıkar. Evlerde sık kullanılır.
- Kollu tirbuşon: Şişe boynunu kavrayan tutamaklar ve tek bir kaldıraçla çalışır; hızlıdır ancak daha hacimlidir.
- İki dilli tirbuşon (Ah-So): İki ince dil mantarla şişe boynu arasına kaydırılır ve mantar çevrilerek çıkarılır. Mantarı delmediği için eski ve yıpranmış mantarlarda tercih edilir.
- Vidalı (Screwpull tipi): Şişe ağzına oturan bir gövde içinde vida sürekli çevrilerek mantar az kuvvetle çıkarılır.
Dekantör, termometre ve soğutucu ne işe yarar?
Dekantör, şarabın aktarıldığı cam bir servis kabıdır. Geniş tabanlı modeller şarabın havayla temas eden yüzeyini artırır; eski rekoltelerde ise asıl amaç şişede oluşan tortuyu ayırmaktır. Ayrıntılar için Dekantasyon Nedir? sayfasına bakılabilir.
Şarap termometreleri şişenin dışına sarılan ya da kadehe daldırılan modeller olarak bulunur ve servis sıcaklığını kontrol etmeye yarar. Soğutucu kovalar buz ve suyla doldurularak beyaz, roze ve köpüklü şarapları servis boyunca serin tutar; yalıtımlı şişe kılıfları ise önceden soğutulmuş şişeyi aynı sıcaklıkta korur.
Kadeh şekilleri arasında ne fark vardır?
Kadehin şekli, aromaların burna ulaşmasını ve şarabın algılanışını etkileyebilir. Kaynaklarda sık anılan genel ayırım şöyledir: gövdeli kırmızılar için uzun ve geniş hazneli kadehler; ince yapılı, aromatik kırmızılar için daha geniş ve yuvarlak, ağzı daralan kadehler; beyaz ve rozeler için daha küçük hazneli kadehler; köpüklüler için ise kabarcıkların uzun süre korunması amacıyla ince ve uzun flüt kadehler. Kadehin ayağından tutulması, elin sıcaklığının şarabı ısıtmasını önler.
Sık sorulan sorular
Vidalı kapaklı şişe için tirbuşon gerekir mi?
Hayır. Vidalı kapaklar elle çevrilerek açılır ve yine elle kapatılabilir.
Vakum pompalı şişe kapatıcı ne işe yarar?
Şişedeki havanın bir kısmını çekerek oksijenle temanı azaltır; kaynaklara göre açılmış şarabın birkaç gün daha korunmasına yardımcı olabilir.
