Yapıncak, Trakya’da Tekirdağ’ın Şarköy ve Mürefte yöresiyle özdeşleşen yerli bir beyaz üzümdür. Genellikle düşük ya da orta asitli, elma, armut ve ayva aromalı beyaz şaraplar verir; geç olgunlaşması sayesinde tatlı şarap yapımına da uygundur ve sofralık olarak da tüketilir.
| Renk | Beyaz |
| Köken | Kuzeybatı Marmara, Trakya; Tekirdağ Şarköy ve Mürefte |
| Gövde | Hafif-orta |
| Asidite | Düşük-orta |
| Aromalar | Elma, armut, ayva; bazı örneklerde sarı erik, hafif baharat ve saman |
| Servis | Kuru beyazlar için yaklaşık 8–11 °C |
| Eşleşme | Lüfer, sardalya, yumuşak peynirler |
Yapıncak nerede yetişir?
Yapıncak, Marmara Bölgesi’nin kuzeybatısında, özellikle Ganos (Işıklar) Dağı eteklerinin denize bakan yamacında yer alan Şarköy ve Mürefte çevresinde yetiştirilir. Bu yöredeki bazı bağlarda yaşlı asmalar bulunduğu, örneğin deniz seviyesinden yaklaşık 200 metre yükseklikte, çakıllı ve kumlu topraklarda yarım asırlık asmalardan şarap yapıldığı bildirilir. Kaynaklarda Erkek Yapıncak ve Kınalı Yapıncak gibi eş anlamlı adlar da geçer. Ekili alanı sınırlıdır ve çeşit genellikle küçük üretimlerde görülür.
Asmasının ve tanesinin özellikleri nelerdir?
Yapıncak geç olgunlaşan, ince kabuklu bir çeşittir. Kaynaklara göre asma hastalıklara ve kuraklığa karşı genellikle dayanıklıdır. Tanelerinde kırmızımsı benekler görülebildiği belirtilir; çeşidin bazı adlarının bu görünümle ilişkilendirildiği aktarılır. Hem şaraplık hem sofralık olarak kullanılması, bölgede uzun süredir yetiştirilmesinin nedenlerinden biri olarak görülür.
Nasıl bir şarap verir?
Yapıncak şarapları çoğunlukla elma, armut ve ayva aromalarıyla tanımlanır; asitlik genellikle düşük ya da orta düzeydedir. Paslanmaz çelik tanklarda fermente edilip ince tortu üzerinde bekletilen örneklerde daha dolgun bir dokunun, sarı erik, hafif baharat ve saman notalarının ortaya çıktığı tadım notlarında yer alır. Geç hasat edilen üzümlerden tatlı şarap yapımına da elverişlidir.
Sık sorulan sorular
Yapıncak nasıl okunur?
Türkçe yazıldığı gibi okunur: “ya-pın-cak”. Yabancı kaynaklarda Yapincak ya da Yapindjac biçiminde de geçer.
Yapıncak kuru mu tatlı mı şarap verir?
Her ikisini de verebilir. Kuru beyazlar yaygındır; geç olgunlaşması tatlı şarap yapımını da mümkün kılar.
Yapıncak hangi yemeklerle eşleştirilir?
Kaynaklarda lüfer ve sardalya gibi balıklar ile yumuşak peynirler önerilir.
Kaynak: wein.plus – Yapıncak; Habertürk HT Gastro – Yerli üzüm çeşitleri; Skurnik – Yapıncak ürün notu.
