Şarap etiketi, şişedeki ürünün kimlik kartıdır: kim tarafından, nerede, hangi üzümden ve hangi yılın hasadından üretildiğini, alkol oranını ve hacmini gösterir. Bazı bilgiler yasal olarak zorunludur, bazıları ise üreticinin tercihine bağlı olarak yazılır. Etiketi okumayı bilmek, şişeyi açmadan önce tarz hakkında fikir edinmeyi kolaylaştırır.
| Üretici / şişeleyen | Şarabı üreten ya da şişeleyen firmanın adı ve adresi |
| Bölge / köken | Üzümün geldiği coğrafi alan; coğrafi işaretli şaraplarda belirli kurallara bağlıdır |
| Üzüm çeşidi | Tek çeşit ya da harmandaki çeşitler |
| Rekolte (yıl) | Üzümün hasat edildiği yıl |
| Alkol oranı | Hacimce yüzde olarak (% vol) |
| Hacim | Genellikle 750 ml; 375 ml ve 1,5 l gibi boyutlar da bulunur |
| Tatlılık | Sek, dömisek, tatlı gibi ifadeler; köpüklülerde brut, extra brut vb. |
| Diğer | Parti (lot) numarası, alerjen bildirimi (ör. sülfit), yasal uyarılar |
Türkiye’de şarap etiketinde hangi bilgiler bulunur?
Türkiye’de satılan şaraplarda etiket bilgileri Türkçe olarak yer alır. Ön ya da arka etikette genellikle şu bilgiler bulunur:
- Üretici: Şarabı üreten veya şişeleyen firmanın unvanı ve adresi.
- Bölge: Üzümün yetiştiği yöre ya da il. Türk Gıda Kodeksi Şarap Tebliği’ndeki tanımlara göre coğrafi işaretli bir şarapta üzümlerin en az %85’inin belirtilen alandan gelmesi, köken isimli şarapta ise tamamının o alandan elde edilmesi gerekir.
- Üzüm çeşidi: Öküzgözü, Kalecik Karası, Narince gibi tek bir çeşit ya da birden fazla çeşidin harmanı yazılabilir.
- Rekolte / yıl: Üzümün hasat yılıdır; şişeleme yılı değildir.
- Alkol oranı: “% 13 vol” biçiminde, hacimce yüzde olarak belirtilir.
- Hacim: Şişenin net hacmi (ör. 75 cl / 750 ml).
- Tatlılık: Sek, dömisek, dömitatlı veya tatlı gibi ifadeler, şaraptaki kalıntı şeker düzeyini gösterir.
Bunlara ek olarak parti numarası, sülfit gibi alerjen bildirimleri ve Türkiye’de alkollü içki ambalajlarında yer alması öngörülen uyarı görselleri ve yazıları da etikette bulunur.
Rekolte ve üzüm çeşidi bilgisi neyi ifade eder?
Avrupa Birliği kurallarına göre etikette bir hasat yılı yazılıyorsa üzümlerin en az %85’inin o yıla ait olması gerekir. Tek bir üzüm çeşidi yazıldığında da üzümlerin en az %85’i o çeşitten olmalıdır; birden fazla çeşit yazıldığında ise çeşitler, oranları büyükten küçüğe olacak şekilde sıralanır. Rekolte, o yılın iklim koşullarını yansıttığı için aynı şarabın farklı yıllarında farklılıklar görülebilir.
Avrupa şarap etiketleri nasıl okunur?
Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkelerde etiketin en belirgin bilgisi çoğu zaman üzüm değil, bölgedir. Bu şaraplarda AOC/AOP, DOC/DOCG veya DO gibi ibareler, şarabın belirli bir menşe adı kurallarına göre üretildiğini gösterir. Bu kurallar hangi üzümlerin kullanılabileceğini de belirlediği için etikette üzüm adı yer almayabilir. Ayrıntılar için AOC, DOC ve DO nedir? sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Etikette yıl yoksa ne anlama gelir?
Yılsız (non-vintage) şaraplar farklı yılların hasatlarından harmanlanmış olabilir. Bu, özellikle bazı köpüklü şaraplarda yaygın bir uygulamadır.
Alkol oranı etikette nasıl gösterilir?
Hacimce yüzde olarak gösterilir. AB kurallarında etiketteki değerin analiz sonucundan en fazla 0,5 puan sapmasına izin verilir.
Tatlılık her etikette yazar mı?
AB’de köpüklü şaraplarda şeker içeriği ifadesi zorunludur; durgun şaraplarda ise isteğe bağlıdır. Ayrıntılar için sek, dömisek ve tatlı farkı rehberine bakabilirsiniz.
Kaynak: Türk Gıda Kodeksi Şarap Tebliği (2008/67); Casalonga – EU wine labelling rules; Bloomberg HT – İçki ambalajları uyarı mesajları.
