Turuncu şarap, beyaz üzümlerin kırmızı şarap yapımındaki gibi kabuklarıyla birlikte fermante edilmesiyle elde edilen kehribar ya da turuncu renkli şaraptır. “Kabuk temaslı beyaz şarap” olarak da anılır; kökleri binlerce yıllık Gürcü küvrü (qvevri) geleneğine dayanır ve beyaz şaraba göre daha belirgin tanen ve doku taşır.
| Renk | Altın sarısından kehribar ve turuncuya |
| Hammadde | Beyaz üzümler (portakal kullanılmaz) |
| Yöntem | Kabuklarla günlerden aylara uzanan temas; OIV tanımında en az bir aylık maserasyon |
| Köken | Gürcistan, toprağa gömülü küvrü (qvevri) adlı kil kaplar |
| Tanen | Beyaz şaraba göre belirgin |
| Öne çıkan bölgeler | Gürcistan (Kakheti, Imereti), İtalya Friuli-Venezia Giulia, Slovenya (sınır ötesi Gorizia tepeleri) |
| Örnek üzüm | Rkatsiteli (Gürcistan’ın en çok dikilen üzümü) |
Turuncu şarap nasıl yapılır?
Normal beyaz şarap yapımında üzüm preslenir ve kabuk hemen ayrılır. Turuncu şarapta ise beyaz üzüm kabukları, bazen sapları ve çekirdekleriyle birlikte şırada bırakılır ve fermantasyon bu karışımla yapılır. Kabuklardan geçen renk maddeleri, fenolik bileşikler ve tanenler, şaraba koyu rengini ve daha sıkı dokusunu verir. Uluslararası Bağ ve Şarap Örgütü (OIV) bu kategoriyi “maserasyonlu beyaz şarap” olarak tanımlar ve en az bir aylık maserasyon öngörür. Geleneksel Gürcü yönteminde fermantasyon kaynaklara göre kırk güne kadar sürebilir.
Turuncu şarabın tarihi nedir?
Kabuk temaslı fermantasyon Gürcistan’da binlerce yıldır uygulanır; Kakheti bölgesinde beyaz şarap yapmanın olağan yolu buydu. Kaynaklarda küvrü geleneğinin yaklaşık 8.000 yıllık bir geçmişe uzandığı belirtilir ve bu yöntem UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer alır. Sovyet döneminde endüstriyel üretim karşısında gerileyen gelenek evlerde sürmüş, 1991 sonrasında yeniden canlanmıştır. Kakheti şarapları genellikle koyu kehribar, Imereti şarapları daha açık renklidir.
Batı’daki yeniden canlanma, Gürcistan’ı ziyaret eden İtalyan ve Sloven üreticilerin küvrü getirmesiyle İtalya-Slovenya sınırındaki Friuli ve Gorizia tepelerinde başladı. “Orange wine” (turuncu şarap) terimini 2004’te İngiliz şarap ithalatçısı David A. Harvey’in yaygınlaştırdığı aktarılır. Gürcistan’da aynı tarz için “kehribar şarap” adı da kullanılır.
Turuncu şarabın tadı ve dokusu nasıldır?
Kabuk teması nedeniyle turuncu şaraplar beyazlardan daha dolgun, tanenli ve yapılıdır. Kaynaklar Rkatsiteli’den yapılan örneklerde dengeli asidite, ince tanen ve baharat notalarından söz eder. Bu şaraplar sıklıkla az müdahaleli üretimle ilişkilendirilir; ancak her turuncu şarap doğal şarap değildir.
Sık sorulan sorular
Turuncu şarap portakaldan mı yapılır?
Hayır. Adını renginden alır; hammaddesi beyaz üzümdür.
Turuncu şarap ile roze arasındaki fark nedir?
Roze kırmızı üzümün kabukla kısa temasıyla, turuncu şarap beyaz üzümün kabukla uzun temasıyla yapılır.
Kaynak: Wikipedia – Orange wine; Decanter – From qvevri to glass.
