Vasilaki, Kuzey Ege’deki Bozcaada’da yetiştirilen, Türkiye kökenli beyaz bir üzüm çeşididir. Erken olgunlaşan bu üzümden genellikle tek çeşit, sek beyaz şaraplar üretilir; kaynaklar bu şarapları narenciye, karanfil ve portakal kabuğu notaları taşıyan, belirgin asiditeli şaraplar olarak tanımlar.
| Renk | Beyaz |
| Köken | Türkiye, Bozcaada (Çanakkale) |
| Gövde | Orta; bazı kaynaklara göre dolgun |
| Asidite | Orta-yüksek, canlı |
| Aromalar | Narenciye, karanfil, portakal kabuğu |
| Servis | Genellikle 8–11 °C |
| Eşleşme | Deniz ürünleri, zeytinyağlı yemekler, Ege otları |
Vasilaki üzümü nereden gelir?
Vasilaki, Türkiye kökenli bir beyaz üzüm olarak kayıtlara geçmiştir ve bugün neredeyse yalnızca Bozcaada’da yetiştirilir. Ada, Anadolu kıyısındaki Yükyeri’ne yaklaşık dört deniz mili uzaklıktadır; rüzgârlı, kuru ve deniz etkisi altındaki iklimi adanın bağcılığını belirleyen temel etkendir. Bozcaada’da Vasilaki, Çavuş ile birlikte adanın geleneksel beyaz üzümleri arasında sayılır; kırmızı tarafta ise Karalahna ve Kuntra (Karasakız) öne çıkar.
Uluslararası ampelografi kaynaklarına dayanan sözlüklerde Vasilaki için Altıntaş, Anadolu Yapıncağı ve Kabudağı gibi eş adlar da anılır. Üzüm, Slow Food’un yok olma tehlikesindeki yerel lezzetleri listeleyen Lezzet Kâşifleri Arşivi’nde (Ark of Taste) de yer alır.
Vasilaki şarabı nasıl bir karaktere sahiptir?
Vasilaki ince kabuklu, küçük taneli ve iri salkımlı bir üzümdür. Bozcaada’da erken olgunlaşır; hem sek hem de tatlı şarap yapımında kullanılır, ancak adada en yaygın biçimi tek çeşit sek beyaz şaraptır. Kaynaklarda öne çıkan özellikler şunlardır:
- İnce, canlı bir asidite
- Limon ve diğer narenciye meyveleri, karanfil ve portakal kabuğu aromaları
- Bazı yorumculara göre Chardonnay’i anımsatan, dolgunluğa yakın bir gövde
Vasilaki şaraplarının oksidasyona eğilimli olduğu ve uzun süre yıllandırmaya genellikle uygun görülmediği belirtilir. Bu nedenle çoğunlukla genç ve taze hâliyle değerlendirilen bir tarz olarak bilinir.
Vasilaki hangi yemeklerle eşleşir?
Asiditesi ve narenciye ağırlıklı aroması nedeniyle Vasilaki, Ege mutfağının hafif tabaklarıyla birlikte anılır: ızgara balık, kalamar, midye, zeytinyağlı sebze yemekleri ve otlu peynirler sık önerilen eşleşmelerdir. Karanfil ve portakal kabuğu notaları, hafif baharatlı tabaklarla da uyum sağlayabilir.
Sık sorulan sorular
Vasilaki yalnızca Bozcaada’da mı yetişir?
Kaynaklara göre Vasilaki bugün neredeyse yalnızca Bozcaada’da yetiştirilir ve adanın simge yerli üzümleri arasında kabul edilir.
Vasilaki şarabı yıllandırılır mı?
Genellikle hayır. Oksidasyona eğilimli olduğu için çoğunlukla genç ve taze tüketilen bir şarap tarzı olarak tanımlanır.
Vasilaki sek mi tatlı mı?
Her iki tarzda da kullanılır; ancak en yaygın biçimi tek çeşit sek beyaz şaraptır.
Kaynak: wein.plus Glossary – Vasilaki; Wikipedia – Turkish wine; Habertürk HT Gastro – Yerli üzüm çeşitleri.
