Elazığ şarap bölgesi, Doğu Anadolu’da Fırat havzasındaki Elazığ ve komşusu Malatya’nın bağlarını kapsar. Dağlarla çevrili, yaklaşık 850–1.000 metre rakımlı vadilerde karasal iklim hâkimdir. Bölge, Türkiye’nin en bilinen yerli kırmızı üzümü Öküzgözü’nün anavatanıdır ve meyvemsi, orta tanenli kırmızılarıyla tanınır.
| İller/yöreler | Elazığ (merkez, Ağın, Baskil, Keban, Kovancılar, Palu, Sivrice ve diğer ilçeler); Malatya (Arapgir vb.) |
| İklim | Karasal; soğuk ve karlı kışlar, sıcak ve kurak yazlar. Keban ve Karakaya baraj gölleri ile Hazar Gölü iklimi bir ölçüde yumuşatır. |
| Rakım | Bağlar genellikle 850–1.000 m; bazı bağlar 1.050 m civarına çıkar |
| Öne çıkan üzümler | Öküzgözü, Boğazkere, Narince; Malatya’da Karaoğlan |
| Öne çıkan tarzlar | Meyvemsi, orta tanenli Öküzgözü kırmızıları; Öküzgözü–Boğazkere harmanları; rozeler |
Öküzgözü neden Elazığ ile anılır?
“Elazığ Öküzgözü Üzümü” 2009’da menşe adı olarak coğrafi işaret almıştır; yörede “Devegözü” adıyla da bilinir. Tescil kaydına göre üzüm, il merkezi ve birçok ilçede, dağlarla çevrili mikroklimal vadilerde yetişir. İri, koyu ve sulu tanelerinden genellikle meyvemsi, orta tanenli kırmızılar elde edilir. Boğazkere üzümü için de Elazığ adına coğrafi işaret tescil edilmiştir.
Bölgede şarapçılığın tarihi nedir?
Harput’ta Ermeni ve Süryani topluluklarının uzun bir şarapçılık geleneği bulunur. Cumhuriyet döneminde, 1930’larda bölgeye davet edilen Fransız uzman Marcel Biron yerli çeşitler üzerinde çalışmıştır. Tekel 1942’de bir deneme atölyesi, 1945’te bir şarap fabrikası kurmuştur. Bu dönemden kalan Öküzgözü ağırlıklı, Boğazkere katkılı harman anlayışı bugün de sürmektedir.
Malatya bölgeye nasıl dahil olur?
Malatya, Elazığ ile aynı Fırat havzasını ve benzer karasal iklimi paylaşır; kaynaklarda Öküzgözü’nün yerli olduğu alanlardan biri olarak anılır. Arapgir çevresinde uzun yıllar büyük üreticilere üzüm satılmış, sonradan yerel ölçekte Öküzgözü ve Karaoğlan üzümlerinden şarap üretimi başlamıştır.
Sık sorulan sorular
Öküzgözü ile Boğazkere neden harmanlanır?
Öküzgözü meyve ve asidite, Boğazkere ise yüksek tanen ve yapı getirir; iki çeşit birbirini tamamlar.
Boğazkere’nin kökeni de Elazığ mı?
Boğazkere’nin kökeni Diyarbakır olarak kabul edilir; ancak Elazığ’da da yaygın olarak yetiştirilir.
Kaynak: Küre Ansiklopedi – Elazığ Öküzgözü Üzümü; Diken – İki üzüm, iki gözüm; TRT Haber; Milliyet – Şarapta yeni bölgeler; Wikipedia – Turkish wine.
